Update Box :
अपडेट (जुलै 2026): भारत सरकारने Paraquat Dichloride वर बंदीचा मसुदा जारी केला आहे. अंतिम अधिसूचना लागू झाल्यानंतर नियमांमध्ये बदल होऊ शकतात.
पॅराक्वॉट (Gramoxone) वर बंदी? अफवा की सत्य?
अलीकडे सोशल मीडियावर “Gramoxone वर बंदी आली”, “आता हे तणनाशक वापरू नका” अशा अनेक पोस्ट आणि व्हिडिओ व्हायरल होत आहेत. त्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे.
मात्र सध्याची अधिकृत स्थिती काय आहे? चला तथ्य जाणून घेऊया.
सत्य काय आहे?
सध्या (जुलै 2026) भारतात पॅराक्वॉट डाय-क्लोराईडवर अंतिम देशव्यापी बंदी लागू झालेली नाही.
केंद्र सरकारने Paraquat Dichloride वर बंदी घालण्यासाठी मसुदा (Draft Notification) प्रसिद्ध केला आहे. या मसुद्यावर नागरिक, शेतकरी, कंपन्या आणि संबंधित संस्था यांच्याकडून सूचना व हरकती मागवण्यात आल्या आहेत.
याचा अर्थ:
- ❌ अंतिम बंदी अद्याप लागू झालेली नाही.
- ✅ सरकारने बंदीचा प्रस्ताव मांडला आहे.
- ✅ अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्यानंतरच देशभर बंदी लागू होईल.
सरकार बंदीचा विचार का करत आहे?
सरकारच्या मते पॅराक्वॉट हे अत्यंत विषारी तणनाशक आहे.
चुकीच्या वापरामुळे:
- मानवी आरोग्याला गंभीर धोका
- विषबाधेची शक्यता
- पर्यावरणावर परिणाम
- प्राण्यांनाही धोका
यामुळे अनेक देशांनी या रसायनावर आधीच निर्बंध किंवा बंदी लागू केली आहे.
शेतकऱ्यांनी काय करावे?
सध्या:
- अधिकृत अंतिम आदेश येईपर्यंत अफवांवर विश्वास ठेवू नका.
- फक्त कृषी विभागाच्या सूचनांचे पालन करा.
- लेबलवरील सूचना वाचूनच वापर करा.
- सुरक्षा साधने (हातमोजे, मास्क, चष्मा) वापरा.
आता कोणते तणनाशक वापरावे?
याचे एकच उत्तर नाही.
पर्याय हे खालील गोष्टींवर अवलंबून असतात:
- कोणते पीक आहे?
- कोणते तण आहे?
- तण वाढीची अवस्था
- शेतातील परिस्थिती
म्हणून कृषी अधिकारी किंवा कृषी तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार योग्य तणनाशक निवडावे.
सोशल मीडियावरील दावे कितपत खरे?
जर कोणी म्हणत असेल:
“आजपासून Gramoxone पूर्णपणे बंद झाले.”
तर हा दावा सध्या अचूक नाही, कारण अंतिम अधिसूचना अद्याप प्रसिद्ध झालेली नाही.
योग्य माहिती अशी आहे:
“केंद्र सरकारने Paraquat Dichloride वर बंदीचा मसुदा जाहीर केला असून अंतिम निर्णय अद्याप प्रलंबित आहे.”
निष्कर्ष
शेतकऱ्यांनी कोणत्याही व्हायरल व्हिडिओ किंवा सोशल मीडिया पोस्टवर लगेच विश्वास ठेवू नये. अधिकृत राजपत्र (Gazette), केंद्र सरकार किंवा राज्य कृषी विभागाकडून अंतिम आदेश आल्यानंतरच तो लागू मानावा.
- 🌧️ पावसानंतर सोयाबीनमध्ये कोणते रोग वाढू शकतात? शेतकऱ्यांनी ही 7 लक्षणे नक्की तपासा..
- ❓ फवारणी केल्यानंतर पाऊस आला तर पुन्हा फवारणी करावी का? जाणून घ्या योग्य निर्णय.
- 📖 शाश्वत नैसर्गिक शेती — मराठी कृषी पुस्तक
- 📖 जमीन व्यवस्थापन — शेतीची जमीन सुपीक ठेवण्यासाठी उपयुक्त मराठी कृषी पुस्तक
- 📖 कृषी हवामानसल्ला: हवामान बदल आधारित — मराठी कृषी पुस्तक PDF
