महाराष्ट्रातील बदलत्या हवामानात तूर उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी वाणाची निवड हा सर्वात महत्त्वाचा टप्पा असतो. वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ अंतर्गत बदनापूर येथील कृषी संशोधन केंद्राने विकसित केलेले ‘गोदावरी (BDN-2013-41)’ हे वाण सध्या शेतकऱ्यांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय ठरत आहे. कमी कष्टात आणि योग्य व्यवस्थापनात हे वाण कसे अधिक उत्पादन देते, याची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
वाणाची पार्श्वभूमी आणि विकास :
या वाणाचे संशोधन कार्य २०१० मध्ये डॉ. दीपक पाटील आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी बदनापूर येथील संशोधन केंद्रात सुरू केले. दीर्घकाळ चाललेल्या यशस्वी चाचण्यांनंतर, २०२० मध्ये या वाणाची अधिकृत शिफारस करण्यात आली. हे वाण विशेषतः कोरडवाहू आणि अर्धसिंचित क्षेत्राचा विचार करून विकसित करण्यात आले आहे.
कालावधी :
हे मध्यम कालावधीची वाण असून पीक साधारण १६० ते १७० दिवसांत काढणीस तयार होते. योग्य हवामान आणि व्यवस्थापन मिळाल्यास झाडांची वाढ जोमदार होते व शेंगांची संख्या अधिक मिळते.
झाडाची वैशिष्ट्ये :
या वाणाचे झाड मध्यम ते उंच वाढणारे असून फांद्यांची वाढ चांगली होते. शेंगा भरदार व दाणे आकर्षक पांढऱ्या रंगाचे असतात. बाजारात या दाण्याला चांगली मागणी मिळते त्यामुळे शेतकऱ्यांना चांगला भाव मिळण्यास मदत होते.
उत्पादन क्षमता :
योग्य खत व्यवस्थापन, वेळेवर फवारणी आणि अनुकूल हवामान मिळाल्यास या वाणापासून सरासरी १९ ते २४ क्विंटल प्रति हेक्टर उत्पादन मिळू शकते. काही प्रगत शेतकऱ्यांनी यापेक्षा अधिक उत्पादन घेतल्याची नोंद आहे.
रोग व किड प्रतिकारशक्ती :
गोदावरी BDN-2013-41 हे वाण मर रोग आणि वांझ रोगास तुलनेने सहनशील मानली जाते. त्यामुळे इतर सामान्य वाणांच्या तुलनेत उत्पादनात स्थिरता राहते. योग्य वेळी किड व रोग व्यवस्थापन केल्यास उत्पादनात अधिक वाढ होते.
पेरणीची वेळ व बीजदर व अंतर :
खरीप हंगामात जून महिन्याच्या दुसऱ्या आठवड्यापासून जुलैच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत पेरणी करणे फायदेशीर ठरते. वेळेवर पेरणी केल्यास झाडांची वाढ संतुलित राहते आणि अधिक उत्पादन मिळण्यास मदत होते.
या वाणासाठी साधारण ८ ते १० किलो बियाणे प्रति एकर पुरेसे ठरते. दोन ओळीतील अंतर ४ ते ५ फूट आणि दोन झाडांतील अंतर ८ ते १० इंच ठेवावे.
खत आणि पाणी व्यवस्थापन :
खत: पेरणीच्या वेळी प्रति एकरी १ बॅग डीएपी (DAP) आणि गरजेनुसार सल्फरचा वापर करावा.
पाणी: जर सिंचनाची सोय असेल, तर फुलधारणा आणि शेंगा भरण्याच्या अवस्थेत संरक्षित पाणी द्यावे. यामुळे उत्पादनात मोठी वाढ होते.
निष्कर्ष :
जर तुम्ही पांढऱ्या दाण्याची आणि रोगांना कमी बळी पडणारी तुरीची जात शोधत असाल, तर गोदावरी (BDN-2013-41) हा एक सर्वोत्तम पर्याय आहे. हे वाण केवळ उत्पादनच वाढवत नाही, तर दाण्याच्या गुणवत्तेमुळे शेतकऱ्याचा नफाही वाढवते.
अशाच नवनवीन कृषी माहितीसाठी आणि वाणांच्या सविस्तर माहितीसाठी shetkarikarta.com ला भेट देत राहा!